Minnertsga vroeger

Vrijdag de 13de

2012-03-04T16:58:00.001Z

Dit verhaal gaat meer dan 100 jaar terug in de tijd. Terug naar het jaar 1910 en wel op vrijdagmiddag laat in de middag op 13 oktober. In de dorpskern was het toen allemaal drukte. Op de kade van de stond het vol met klampen turf, steen, vaten en houten kisten. Veel ruimte was er niet meer op de weg voor het doorgaande verkeer. De beurtschipper had net zijn lading op de kade gezet en ook andere vrachtvervoerders hadden hun vracht deels van boord gehaald of waren aan het verladen om de vracht verder met paard en wagen te vervoeren. Gemotoriseerd verkeer was er nog maar weinig, maar zo nu en dan reed er door het dorp ook wel eens een motorrijwiel of een automobiel.

Ongeval

Minnertsga omstreeks 1910

Zo reed er op die bewuste namiddag een motorrijwiel door het dorp. Het vervoermiddel werd bestuurd door IJpe de V., een reiziger uit Sneek die op weg was naar huis. Op datzelfde moment reed ook een voerman door het dorp met twee paarden voor de wagen. Toen IJpe de V. al toeterend, maar zonder vaart te minderen, de voerman wilde passeren, sloegen de paarden op hol. Hoewel de paarden al wat onrustig waren van de drukte in het dorp, werd het lawaai van het motorrijwiel de dieren te veel.

Rechtszaak
Hoe het verder allemaal verlopen is, is niet bekend, maar de zaak was kennelijk wel zo ernstig dat deze zaak voor de rechter kwam. De kantonrechter in Harlingen had beklaagde IJpe de V. schuldig verklaart aan het rijden met zodanige vaart, dat de veiligheid van het verkeer daardoor in gevaar was gebracht. IJpe de V. werd veroordeeld tot een boete van fl. 50,00 of 20 dagen hechtenis.

Veldwachter Boersma (midden)

Hoger Beroep

IJpe de V. is na de uitspraak in hoger beroep gegaan. Deze rechtszaak kwam op 29 maart 1911 op de rol te staan van het Gerechtshof in Leeuwarden. Mr. M.E. Hepkema kwam met vier getuigen de zaak verdedigen voor IJpe de V. De eerste getuige was de gemeenteveldwachter Th. Boersma die in Minnertsga woonde. Hij vertelde hoe hij de toestand na het passeren van het motorrijwiel had aangetroffen. Veldwachter Boersma had de zaak daarna goed onderzocht, maar dat onderzoek gaf hem geen aanleiding om proces-verbaal op te maken. Volgens de tweede getuige, de veehouder Cornelis de Vries van Minnertsga, had beklaagde voldoende luid getoeterd en reed hij niet hard. Getuige merkte op dat de paarden van de voerman van te voren al schichtig waren. De derde getuige was de 30-jarige Sikke Marra. Ook hij had beklaagde horen toeteren en zei dat beklaagde op dat moment niet snel reed. Zodra het ongeluk gebeurd was stapte volgens getuige Sikke Marra de bestuurder meteen van zijn motor af en had de voerman in dit geval de paarden van de wagen moeten afhaken.

Sikke Marra op de bok (bij paard Rienk Zoodsma)

De laatste getuige was Geertje de Groot, de vrouw van Sikke Marra. Volgens Geertje waren de paarden al geschrokken van de ' stoomfiets' nog vóórdat IJpe de V. de paarden was gepasseerd. De V. toeterde maar reed niet snel en de paarden gingen ook niet snel. De beklaagde achtte het mogelijk, dat hij de veroorzaker is geweest van het ongeval, maar dat hij er geen schuld aan had.

De plaatsvervangend officier van justitie stelde de Rechtbank voor om de zaak te schorsen, opdat getuigen van de voerman ook nog gehoord konden worden. De plaatsvervangend officier had niet voorzien dat de verklaringen van de vier getuigen zo in strijd zouden zijn met wat er in de eerste aanleg was gedeponeerd.

Verdediger Hepkema, meende dat er geen schorsing nodig was, want zelfs met getuigenverklaringen die gehoord waren in Harlingen kon beklaagde IJpe de V. niet op deze dagvaarding worden veroordeeld. Immers in die dagvaarding stond niets naders dan dat beklaagde zijn vaart niet had verminderd en over de gereden snelheid vermelde de dagvaarding niets.

Geconstateerd kon worden dat beklaagde de dupe was geworden van de grote dienstijver van veldwachter Eisinga, die met zijn collega geen overleg had geplaagd, aldus mr. Hepkema.

De plaatsvervangend officier gaf toe dat de dagvaarding niet geheel nauwkeurig was opgesteld, maar de uitdrukking: 'Op zoodanige wijze onvoorzichtige wijze', was toch nader omschreven waarop de rechter de kwalificatie kon toe passen die nodig werd geacht. Er kon geen beslissing worden genomen. Het was noodzakelijk dat er meer aan het licht kwam in deze zaak. Na beraad in de raadkamer deelde de president na terugkomst mee dat de zitting werd geschorst om een nader getuigenverhoor mogelijk te maken.

Hoe het verder met deze zaak is afgelopen is niet bekend, evenmin wie de betreffende voerman is geweest die van de wagen werd geslingerd en waarvan de paarden op hol sloegen. Gelet op de uitspraken van de getuigen, lijkt het er enigszins op dat het niet een voerman uit Minnertsga is geweest.

Sikke Marra en Geertje de Groot
Sikke werd geboren in Minnertsga op 26 augustus 1880. Na zijn loopbaan bij het kruideniersbedrijf van Rienik Post, werd hij petroleumhandelaar en was hij ook dirigent van het fanfare korps en dirigeerde hij ook verschillende zangkoren. Hij is op 14 mei 1904 gehuwd met Geertje de Groot, dochter van Albert Thomas de Groot en Aafke Sikkes Brouwer. Sikke overleed op 77-jarige leeftijd en Geertje overleed op 62-jarige leeftijd.

Bronnen:
Leeuwarder Courant
Fan Fryske Grûn
Bildts Documentatiecentrum
Privé collectie

Voorganger als oplichter actief

2012-03-01T07:17:00.000Z

In de Tsjerkestrjitte heeft enkele jaren een kerkgebouw gestaan van de afgescheiden gemeente van de Vrije Evangelisten. Aan dat kerkgebouw heb ik - als jeugdige bewoner van de straat - bijzondere herinneringen. Maar de details over het hoe en waarom dat kerkgebouw daar ineens werd gebouwd, had ik niet meer scherp. Behalve dan de voorganger, die een Citroën (snoekenbek) had, met hoge snelheden door de Tsjerkestrjitte jakkerde, die heb ik nog heel scherp in beeld. Wij noemden hem ‘it flaenend Evangely’. Reden om eens wat onderzoek te doen en het geheugen weer wat op te frissen.

Voorganger

In juni 1964 kwam Hans Veenendaal naar Minnertsga om op te treden als voorganger van de - afgescheiden - Vrije Evangelische gemeente. De veertig leden van de afgescheiden gemeente hadden alle vertrouwen in de man. Niemand had toen enig vermoeden met een zwendelaar van doen te hebben die overigens goed kon preken. De diensten werden aanvankelijk gehouden ten huize van één van de leden van het voorlopige kerkbestuur. De voorganger wekte nog meer vertrouwen, omdat hij plannen had om een eigen kerkgebouw op te richten.

Hij gaf zich uit als directeur van het Nederlands Evangelisatie Team te Emmeloord en hij suggereerde tegenover het kerkbestuur dat die organisatie zestig procent van de realisatiekosten zou betalen. De voorganger zou er zelf voor zorgen dat de resterende veertig procent op tafel kwam.

Splitsing

Veenendaal had in het verleden al heel wat keren in Minnertsga gepreekt voor de Vrij Evangelische Gemeente in het dorp. Maar de bond van Vrije Evangelische Gemeenten was niet ingenomen met de activiteiten van de voorganger en legde hem om een of andere reden een spreekverbod op. Oorzaak van de houding van de Bond was de levenswandel van voorganger Veenendaal. Die was reeds eerder met justitie in aanraking geweest. In de gevangenis had hij kennis gemaakt met ds. Van Gent uit Emmeloord die zich het lot aantrok van deze jongeman en hem tot zijn pleegzoon maakte.

Naar aanleiding van dat verbod ontstond er verdeeldheid onder de gemeenteleden. De kerkelijke gemeente had toen geen eigen predikant, maar de geestelijke verzorging van de gemeenteleden was toen in handen van ds. Zijlstra uit Franeker. Zo ontstond er een groep gemeente leden die getrouw aan ds. Zijlstra waren en een groep die de ambitieuze Veenendaal volgden.

Eigen kerkje

Het vertrouwen in Veenendaal was groot toen hij naar Minnertsga kwam. Er werd een stukje grond voor fl. 1200 gekocht dat eerst deel uitmaakte van de boomgaard/tuin van Sjouke en Eva Vogel. Een deel van de heg en fruitbomen is toen gerooid om plaats te maken voor de bouw van een houten gebouw dat later als kerk is ingericht. Het houten gebouw kwam op fl. 15.000. Dat het niet duurder werd is te danken aan de hulp van een aantal gemeenteleden die onder leiding van timmerman Van Merode uit Tzummarum - ook aangesloten bij de kerkelijke gemeente - het bouwwerk oprichten. Van binnen werd het keurig ingericht met een mooie preekstoel en dure kleden en een prachtig klinkend elektronisch orgel. Wij hoorden tijdens de zondag-ochtenddiensten op straat het grote orgel van de toenmalige Hervormde Kerk en het elektronische orgel van de Vrije Evangelische Gemeente door elkaar spelen.

Flessentrekkerij

Maar wie geld moest hebben voor bewezen diensten voor de bouw van het kerkje, kwam bedrogen uit. De elektricien ging volgens de Leeuwarder Courant voor fl. 1500 het schip in en de schilder voor fl. 1200 en ook de anderen konden fluiten naar de centen.

Een groot deel van de leveranciers waren bekende zaken uit Leeuwarden. Maar ook garagehouder Kerlien in Minnertsga moest nog geld beuren voor geleverde benzine. Men begon argwaan te krijgen toen automobielbedrijf Duco Wiersma uit Leeuwarden de aan Veenendaal geleverde Citroën kwam terughalen. Dat in augustus @@@@, maar ook daarna heeft de jonge voorganger zijn praktijken nog kunnen doorzetten.

De man, die niet in het bezit was van een rijbewijs, snelde graag met grote snelheid door het dorp en was al eens door de politie op de vingers getikt. Veenendaal had zijn kosthuis bij het gemeentelid mevrouw (Anne) Douma. Zij waarschuwde de andere gemeenteleden, maar men nam het haar haast kwalijk dat zij zulke veronderstellingen durfde te opperen.

Veenendaal kon overtuigend preken en vrijwel iedereen genoot daarvan. Wel was het door iemand opgevallen, dat de preken opvallend veel leken op die van ds. Toornvliet uit Bloemendaal. Het werd toen niet onmogelijk gehouden, dat de jonge voorganger zelf nooit een preek heeft gemaakt, maar de preken van ds. Toornvliet heeft gebruikt.

Veenendaal durfde overigens nog veel wat niet door de beugel kon. Er werden collectes gehouden ‘voor hongerige kinderen’ en andere doeleinden. De voorganger stak daarbij het geld in eigen zak en maakte er goede sier mee. Voor het nieuwe kerkgebouw aan de Tsjerkestrjitte werd ook gecollecteerd. De gemeenteleden brachten met een paar mensen enkele honderden guldens bij elkaar en een ouderling nam het bedrag mee naar huis. Veenendaal moet volgens de berichtgeving het geld opgehaald hebben toen de ouderling niet thuis was. Twee huis-aan-huis collectes, die beide ongeveer fl. 50 opbrachten, verdwenen in de zakken van de voorganger.

Zielenzorg

Officieel was hij drie dagen per week in het dorp, van donderdagavond tot zondagmiddag van de dienst van vijf uur. Het gebeurde wel dat hij zondagmorgen pas in het dorp arriveerde. De gemeenteleden namen dat omdat het vertrouwen in hun voorganger toen nog onvoorstelbaar groot was.

Nota’s stapelden op

De Evangelische voorganger kwam veel in de homobar ‘Eldorado’ in Amsterdam. Mevrouw Douma kreeg vaak telefoontjes uit Amsterdam met het verzoek aan de heer Veenendaal mee te delen, dat er zo en zo laat een ‘bijeenkomst’ was. Een bloemenzaak uit Leeuwarden belde regelmatig om te vragen of er ook nog wat te beuren viel. Veenendaal had echter altijd wel een smoesje klaar om maar niet te hoeven betalen. Hij dreigde zelfs dat hij mevrouw Douma bij de politie aan zou klagen als zij over zijn doen en laten zou doorvertellen. Van officieel beroepen van de voorganger is het nooit gekomen. Hij verkondigde dat hij voor 99% klaar was met zijn opleiding, maar die laatste procent werd maar niet gehaald.

De nota’s stapelden zich op in huize Douma. De omvang van de schulden, inclusief de bouw van het kerkgebouw, werden toen inmiddels geschat tussen de fl. 35.000 en fl. 36.000. De man is later met de noorderzon vertrokken. In september 1965 is hij voor het laatst gezien in het dorp. Hij kwam toen zijn toga ophalen.

Justitie

In oktober 1965 is de toen 25-jarige Evangelische voorganger in Amsterdam aangehouden. Hij werd verdacht van flessentrekkerij. De zaak kwam pas goed aan het rollen toen automobielbedrijf Duco Wiersma uit Leeuwarden de niet betaalde Citroën terughaalde. Justitie heeft toen beslag gelegd op het kerkgebouw. De officier van justitie uit Leeuwarden achtte het toen zeer wel mogelijk dat bij de verdachte wel eens een hele lawine van onrechtmatigheden te voorschijn zou kunnen komen.

Bronnen:

Leeuwarder Courant 17-07-1965 en 25-10-1965

Utrechts Nieuwsblad 23-10-1965

Bescherming Bevolking (BB)

2012-02-26T14:01:00.000Z

Vorig jaar, in september, was het 50 jaar gelden dat de PTT bij elk huisgezin in Nederland een envelop van de Overheid bezorgde. In de envelop zaten twee kaarten. Een getiteld 'Wenken voor de bescherming van uw gezin en uzelf' en één met EHBO-instructies. De inhoud van de envelop sprak boekdelen over het gevaar als er een atoombom zou vallen en wat je dan als burger zou kunnen doen.

De enveloppe sloeg, om maar in steil te blijven, in als een bom bij de Nederlandse bevolking. Zonder ook maar enige toelichting of een begeleidende brief van de Overheid werd volgens de 'Wenken' geadviseerd een schuilplaats in te richten in je huis en een noodvoorziening eten aan te leggen.

Later is er door de Overheid nog een rood boekje nagezonden met een toelichting op de envelop met kaarten.

BB-helm en armband

Kort na de Tweede Wereldoorlog was er de angst dat er nog een derde oorlog op komst was. Nog maar net na de bevrijding van Nazi Duitsland werd de 'vriendschap' tussen de Verenigde Staten van Amerika en de Sovjet-Unie verbroken. En in een paar jaar tijd vervloog de hoop op een nieuwe en vreedzame tijd in de wereld.

Met de komst van de Atoombom die zijn verwoestende werking had laten zien op Nagasaki, was de wapenwedloop begonnen tussen de VS en de Sovjet-Unie. De dreiging van dat er een Atoombom zou vallen werd niet zo groot ingeschat, maar er werden ook andere massavernietigingswapens ontwikkeld. Naast de nucleaire wapens waren dat de biologische, chemische en gaswapens.

De Overheid vond dat de Nederlandse bevolking daar wel tegen kon beschermen. In 1952 werd daarom toen de Bescherming Bevolking, de BB opgericht. De BB was een organisatie zonder wapens die louter en alleen bestemd was om de bevolking te beschermen en te helpen in noodsituaties. Overal in het land werden vrijwilligers geworven voor deelname aan de BB.

Er moesten 230.000 BB'ers komen maar dat aantal werd bij lange na niet gehaald. Enerzijds kwam dat door voortschrijdend inzicht omdat de oorlogsdreiging in de loop der jaren toch weer wat afnam, en anderzijds doordat de BB als een knullige organisatie die meende dat je je tegen een Atoombom best kon beschermen, mits die maar niet op je eigen huis viel. Dat was natuurlijk je reinste kolder.

In 1970 was de BB ongeloofwaardig, impopulair en een isoleerde organisatie en begin jaren '80 van de vorige eeuw werd het duidelijk dat er naar alle waarschijnlijkheid geen nieuwe oorlog zou komen.

De BB werd later opgeheven en de vredestaken en hulptaken werden overgedragen aan het Rode Kruis en de Brandweer. Ook de sirenes, die toen op de eerste maandag van de maand om 12.00 uur loeiden, werd het zwijgen opgelegd. Eind jaren '90 is die traditie weer in ere hersteld. Het markante geluid is nu afkomstig van elektronische sirenes die ons moeten waarschuwen voor bijzondere gevaarlijke situaties.

Ook in Minnertsga zullen er ongetwijfeld BB'ers actief zijn geweest, maar hoeveel dat er waren en wie daar bij zaten, is mij niet bekend. Daar zou ik graag meer over willen weten, én nog mooier zou zijn of er ook foto's bewaard zijn gebleven.

Voor meer informatie over de BB kunt u de website bezoeken van de Stichting Nationale Collectie Bescherming Bevolking - klik hier -

Of deze video bekijken die gemaakt is door GPTV - klik hier -

Mysterie op kerkhof

2012-02-12T08:17:00.000Z

Het is 20 oktober 1884 als de Leeuwarder Courant een mysterieus berichtje plaats over een grafzerk die op het kerkhof is geplaatst.

'Op het kerkhof te Minnertsga is dezer dagen een zerk geplaatst, waarop de geheele uiterste wil der overledene is gehouwen, benevens een alles behalve vriendelijk beschouwing van den echtgenoot nopens het gedrag zijner kinderen'.

Het is dus een zerk van een vrouw die waarschijnlijk haar laatste wil bij een notaris heeft vast laten leggen. De krant vermeld niet wat er precies op stond en juist dat maakt het nog mysterieuzer. Ik heb er nog geen gedegen onderzoek naar gedaan, maar het boeit mij wel. Wie was deze persoon?

Het maakt het allemaal nog bijzonderder als de Leeuwarder Courant 27 oktober 1884 (een week later) vermeld:
'Maakten wij in een vorig no. melding van een zerk op het kerkhof te Minnertsga, waarop de gehele uiterste wil der overlevende, en een alles behalve vriendelijke beschouwing van den overgebleven echtgenoot nopens het gedrag zijner kinderen was geplaatst, thans vernemen wij, dat behalve het geen op het overlijden betrekking heeft, alles er weder is afgebeiteld.
Men veronderstelt, dat de overgebleven echtgenoot ernstige bezwaren zag in het laten staan van het bijschrift'.

Detailfoto noordkant van de kerk met nog weinig grafzerken.

Dit wordt een lastige opgave om naam van de overledene te achterhalen.Veel overlijdens advertenties werden toen nog niet in de krant geplaatst, gewoonweg omdat te duur was voor de gewone burger. Die advertenties die ik gevonden heb stralen allemaal, liefde, geluk, droefheid en treurnis uit over de overledene. Aan de andere kant, een zerk was vroeger ook niet te betalen voor de gewone burger. Al met al blijft het nog een heel mysterie deze twee berichten uit de krant.

Mogelijk dat het notarieel archief nog eens uitkomst biedt.

Bron: Leeuwarder Courant

Geen ijsbaan in Minnertsga

2012-02-11T16:50:00.000Z

28 januari 1933: Tot heden is ons dorp niet in het bezit van een ijsbaan en moeten de jeugd en verdere beoefenaars van de ijssport zich vermaken op slooten en als het kan op de vaart.

Wegens onbetrouwbaarheid van ' t ijs in de vaart waren de banen er nog niet door. Eenige vrijwillige baanvegers maakten een baan en er werd gereden. Aan de kant was 't ijs niet erg sterk en een paartje zakte er door.

Het meisje zakte tot aan den hals toe in het ijskoude water. De jongeman tot den middel, waardoor hij het meisje op het droge kon helpen, zoodat het ongeluk nog betrekkelijk goed afliep.

Bron: Leeuwarder Courant

Winter van 1929

2012-02-05T15:14:00.001Z

It knypt flink oan de lêste dagen. Der leit noch kwalik in stik iis yn de feart as de media bûten Fryslân jaget de boel op om foaral mar oan in Alve Stêdentocht te tinken. Mar safier is it noch net. Mar dochs . . . . . . de temperturen komme aardich yn de rjochting fan de winter fan 1929. Lês ûndersteand fan 19 februari 1929 út de Ljouwert krante.

DE WINTER-ELLENDE. Het is wel al te bar geworden. Eerst waren de liefhebbers van schaatsenrijden dol verheugd over de toenemende vorst: er zou eens eindelijk weer een behoorlijke winter komen! Maar een kou als deze hebben ook zij niet gewenscht en voor velen, die in de periode van vorst geen werk kunnen krijgen en wier kachel toch moet branden, begint deze winter op een ramp te lijken. Woensdag had men eenige hoop, dat de felste kou geleden was, doch na een sterken sneeuwval is het opnieuw begonnen en vroor het 's nachts weer 18-20 graden, overdag schommelde de temperatuur zoo om en bij de 10 graden. Wel is er sedert einde vorige week eenige verandering gekomen in de weersgesteldheid, wel stijgt de thermometer af en toe tot het dooipunt, doch gevreesd wordt dat uit het Oosten nog meer vorst zal komen en in elk geval zijn de gevolgen van dezen langen, strengen winter nog lang niet geleden. Ook in ons land zijn enkele menschen van koude omgekomen. In verschillende plaatsen komt thans ook de drinkwatervoorziening voor mensch en dier zeer in gevaar, daar de waterputten bevroren zijn en in de slooten het ijs tot den bodem zit. Dit vermeerdert nog het gevaar bij brand, en er is de laatste weken reeds heel wat door het vuur verwoest. Bovendien -en dit komt als een noodkreet tot de meer bevoorrechten- heerscht in tal van plaatsen een nijpend gebrek. De werkloosheid neemt hand over hand toe en in de bittere koude wordt armoede geleden, hoewel verschillende gemeentebesturen alles doen wat in hun macht is om althans den ergsten nood te keeren. Hier en daar zijn steuncomité's opgericht. Het wordt zo langzamerhand een zeer moeilijke toestand. In sommige kanalen in de provincie moet het ijs reeds een dikte van meer dan een halven meter hebben bereikt. Er blijken talrijke kuilen met aardappelen bevroren te zijn; de melk kan op het platteland bijna niet vervoerd worden, daar zij bevriest in de bussen. Ook in de vogelwereld heerscht groote armoede. Laat men ook hen gedenken. Strooi voedsel en zet af en toe een bak warm water buiten, opdat de dieren kunnen drinken.

Op 17 februari 1929 reden Jan Heeringa en Lammert Brouwers uit Minnertsga met de auto over het ijs van de Waddenzee naar Ameland.

Oude foto’s bij de buren

2012-02-01T18:36:00.002Z

Het dorp Wier is één van de buurdorpen van Minnertsga. Niet onbekend natuurlijk en . . . . . eigenlijk een overbodige constatering om dit stukje tekst mee te beginnen. Maar voor de bezoekers van dit blog, die niet zo bekend zijn met de topografie van deze omgeving, is het wel even goed om te weten.

Wier is een pittoreks dorp gelegen ten oosten van Minnertsga en schommelt de laatste jaren rond de 200 inwoners. Als je vroeger vanuit Minnertsga naar de grote stad - Leeuwarden - moest, dan ging je over Wier, Berlikum, Beetgum, Beetgumermolen en Marsum daar naar toe. Tegenwoordig zijn er andere en snellere routes om in Leeuwarden te komen. Vanaf Leeuwarden liep vroeger via deze route ook een spoorlijn van de NTM met als eindpunt St. Jacobiparochie.

Deze trein liep midden door de hoofdstraat Wier en rakelings langs de woningen die er stonden. Levensgevaarlijk zou je zeggen, maar of dat ook geleid heeft tot ongevallen is mij niet bekend. Wel kan ik mij herinneren dat één van de goederen wagons een keer een hele dakgoot meegenomen heeft van een woning.

Van Wier en haar bewoners zijn prachtige oude foto’s te vinden op internet. Rechts van dit artikel staat de link naar de website of - klik hier -

Af en toe staat er ook een Minnertsgaaster tussen.

Lûdsopnames fan jieren lyn

2012-01-29T16:04:00.003Z

Sa no en dan doch ik wat oan strunerij op ynternet. Net ferkeard begripe . . . . it hat te krijen mei it sykjen nei de skiednis oer myn berte doarp. Sa stadichoan is der al hielwat by elkoar skarrele.

Fan 'e wike bin ik op in jûn nei Frjentsjerwest wer't in lêzing hâlden waard torch in meiwurker fan Tresoar út Ljouwert. Hy broch my op it spoar fan de webside fan it Meertens instituut dy't harren presentearje as: 'Het Meertens Instituut is een onderzoeksinstituut dat zich bezighoudt met de bestudering en documentatie van Nederlandse taal en cultuur. Centraal staan de verschijnselen die het alledaagse leven in onze samenleving vormgeven. Het Meertens Instituut is onderdeel van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen'.

Ik hie wol ris faker op dy webside sjoen, mar no kaam ik dochs wat tsjin dat hiel nijsgjirrich is. It binne twa lûdsopnames dy't jieren lyn makke binne ynferbân mei ûndersyk nei dialekten. By it belústerjen fan de opnames binne jo benijd wa as dy Minnertsgeasters binne.

Op de earste opname set it petear yn mei in frou dy't frege wurdt oer de brân fan de tsjerke in 1947. Ik werken de stim net mar letter komt der ek in mannestim by en oan it praat te hearen - en ek oan de stim - is dat Bouwe de With. Dat kin net misse. Bouwe hie in winkel op 'e hoeke Meinardswei - Hegebuorren en hannele yn saneamt wytguod, radio's en tillevyzjjes. Ik kaam der wol gauris om Witte Kat batterijen op te heljen foar de bûslampe dy't ik op myn karre hie.

De oare opname kin hast net oars wêze as wy heare de stim fan Anne Gaukes Reitsma. Hy fertelt prachtig oer de gernierkeij, oer it flaaksbraken en oer de Douma's. Ek is letter syn frou noch te belústerjen dy't in dochter wie fan de Minnertsgeaster bakker Teake Oberman.

Anne Gaukes Reitsma fertelt ek dat er yn in âld doktershûs wennet. Dit is it hûs oan de lofter kant fan de froegere slachterij fan Bonnema. En dat kloppet ek wol want in dat hûs wenne froeger de 'heelmeester' Petrus Lucas Hannema. Dat wie sawat fan 1835 - 1875.

Om de lûdopnames te belústerjen klik hjir

Minnertsga 100 jaar verschil

2012-01-28T14:26:00.000Z

100 jaar geleden heeft een fotograaf de dorpskern vastgelegd op de lichtgevoelige plaat.

Op de voorgrond rechts is het oude 'Heechhout' (houten voetgangersbrug) over de vaart die vanaf de Ferniawei in de dorpshavenkom uitkwam. De hoofdweg is hier nog erg smal en het zelfs te zien dat de weg schuin afloopt naar het water.

Op de achtergrond, bijna midden op de straat, staat een grote boom. Tegen de boom aan heeft timmerman Van der Velde allemaal houten steigerpalen gezet als opslag. Vlak voor het 'Heechhout' staat een lantaarnpaal die toen nog een petroleumlamp was. De derde woning aan de linkerkant van de weg was de ambtswoning van de burgemeester.Burgemeester Lutsen Wallis de Vries heeft deze woning rond 1900 laten bouwen. Daarvoor moest een kleine woning worden afgebroken. In de burgemeesterswoning is later de Christelijke Kleuterschool gevestigd geweest en is later gekocht door Bosma Woninginrichting.

In de eerste woning geheel rechts - nog net te zien op de foto - woonden Jan Hessels Miedema en Gelbrich Baukes Tuinhof die er ook een winkeltje aan huis er op na hielden.

De huidige hoofdingang van de toren was toen nog niet aanwezig. Rechts van de toren staat het pand waarin vroeger de eerste Christelijk Lagere School was gevestigd.

Het beeld van 100 jaar geleden is toch wel ietsje anders dan het beeld dat in 2012 via Google Maps en Streetview op internet is te bekijken.

200 Friese gardeniers scheppen zich een nieuw bestaan in Suderleech

2012-01-28T08:49:00.003Z

Bijna 400 bunder werd voor de ‘helsdoarren’ weggesleept. Definitieve vestiging in toekomst mogelijk.

Onder deze grote kop stond maandag 16 juni 1952 een groot artikel in de Leeuwarder courant waaruit onderstaande tekst is aan ontleend.

Voor de derde maal hadden aardappelen van de Friese gardeniers vrucht in de Noordoostpolder. Voor de derde maal kwamen de polderboeren, die geselecteerd waren uit duizenden Nederlandse boeren, kijken en zich verbazen over hetgeen de Friese gardeniers uit de grond wisten te halen. De gardeniers waren zelf ook verbaasd, want het product dat zij toen in 1952 teelden was beter dan ze hadden durven hopen. Met spanning zagen zij dan ook het ogenblik tegemoet waarop hun tijdelijke vestiging in de polder zou worden omgezet in een definitieve, omdat zij in de polder nieuwe kansen gekregen hadden zich een bestaan op te bouwen.

De aardappelmoeheid heerste al ruim tien jaar in de Friese bouwstreek en de Wet op de Aardappelmoeheid, die rond 1950 in werking was getreden, noopte de telers tot wisselbouw waardoor het voor de gardeniers op hun kleine stukjes grond schier onmogelijk was gemaakt nog een bestaan te vinden.

Op de harde kluiten van Barradeel en Menaldumadeel was daarvoor toen geen vervangend gewas te vinden. Het gevolg was dat vele gedupeerden gardeniers een bijstandsuitkering moesten aanvragen bij de sociale dienst van de gemeente.
Het was dan ook geen wonder dat vele gedachten uitgingen naar het ‘Suderleech’, waar nog duizenden hectares in de Staatsexploitatie waren en geenszins intensief bebouwd werden. De polderdirectie had zich echter bij het bevolken van de polder een ideaal gesteld, dat niet geheel strookte met het toelaten van de Friese gardeniers. Toch zal de vakbekwaamheid van deze aardappeltelers de directie niet zijn ontgaan en zou bij een eventuele definitieve vestiging van de Friezen, waarvan sprake was, deze ongetwijfeld bijdragen tot de goede naam die de polder reeds op landbouwgebied had opgebouwd.
In 1952 waren er in de polder 47 combinaties van gardeniers met in totaal 202 leden die een oppervlakte van 399 hectare land met aardappelen verbouwden.
Honderdduizenden guldens hadden ze in grond, in de buurt van voormalige eiland Schokland, geïnvesteerd.

De aardappelvelden lagen voor een groot deel bij Schokland, maar ook bij Marknesse lagen enkele velden. In de voorgaande jaren zaten de Friezen meer in het centrum van de polder, maar naarmate de uitgifte van boerderijen aan pachters vorderde, schoven de gardeniers verder van het centrum en kwamen toen onder aan de dijk te zitten.
Voor het seizoen 1952 kon er slechts amper 400 bunder door de gardeniers worden gerealiseerd en omdat dat het bij de ‘helsdoarren’ weg moest komen had men de veronderstelling dat het volgende seizoen vrijwel onmogelijk was om nog voldoende grond te bemachtigen voor de gardeniers, tenzij er voor hen een definitieve vestigingsplaats werd aangewezen.

‘Se hawwe ús hjir leaver net as al’, zei de heer Plat uit Oosterbierum tegen de journalist van de Leeuwarder courant die ter plaatse was tussen een rij schoffelende mannen. De heer Plat vormde samen met Lautenbach van Berlikum en Piet Hamer uit Minnertsga een vertrouwensraad voor de gardeniers. Zij onderhielden gesprekken met de polderdirectie.
Plat zette zijn hoed wat achterover, keek over de wijde vlakte van de polder waar een laaiende zon op stond te branden en wees toen naar de zeedijk, die in het zuiden de enorme aardappelpercelen scheen te begrenzen en zei vervolgens: ‘Dêr is de sédyk al. Miskien kinne wy hjir takom jier noch lân krije, mar dan is it út’. De anderen hielden op met schoffelen en gingen tussen de aardappelplanten zitten om het verhaal van Plat verder aan te horen.

Voor de polder bestond er een toenemende belangstelling. De beide eerste jaren kon zijn combinatie van zes telers 24 hectare land krijgen. Het tweede jaar ook nog, maar in 1952 moest men genoegen nemen met 18 hectare land. Er kwamen steeds meer combinaties in de polder; zij konden niet meer dan 1½ hectare per deelnemer krijgen.
Met angst en beven waren de aardappeltelers drie jaar geleden naar de polder gekomen. De resultaten waren over het algemeen boven verwachting. De aardappelen waren het eerste jaar nog maar net in de grond of telers zaten al in de grond te ‘klauwen’ om te zien hoe het zich allemaal ontwikkelde. Je kon immers van alles beleven met dat nieuwe land. Er was niet veel voor nodig om plantaardappelen voor export af te keuren. Enorme kapitalen stonden op het spel. Maar gelukkig groeide er een prima product, dat wat gladheid, vorm en kleur betreft de kwaliteit van de Bintjes in Barradeel overtrof. Iedereen verwonderde zich er over, evenals over de kwaliteit van grond die veel beter was te verwerken dan de kleikluiten in de ‘bouhoeke’.
Het tweede jaar bracht in het algemeen nog betere uitkomsten en het derde seizoen liet zich toen goed aanzien. Echter de huur per hectare was inmiddels opgelopen naar fl. 425,00 wat fl. 100,00 meer was dan voorgaande jaren.
Later kwam er gedraineerd land beschikbaar zonder greppels en de pacht die aanvankelijk eerst veel te hoog leek, weerhield anderen ervan om naar de polder toe te komen.

De combinatie van de heer Plat uit Oosterbierum had in 1952, duizend balen poters in achttien hectare land gepoot met een totale kapitaalsinvestering van
fl. 48.000,00. Van de opbrengst kon 70 tot 80% in klasse A worden geplaatst. De pacht lag ruim tweehonderd gulden boven van die in Friesland maar met de toenmalige opbrengst was dat economisch verantwoord. Niet alleen de hoge kosten van de pacht had men rekening mee te houden maar ook de vervoerskosten van arbeiders, het pootgoed en de zgn. kampkosten kwamen er nog boven op. Zonder een auto begonnen de polderpioniers niet zo veel. Doordat de meeste gardeniers nog in Friesland woonden konden zij niet continu de aardappelen in de polder in het oog houden.
“Der kin ús sa licht wat ûntkomme en as de karmasters fan de N.A.K. dan krekt harren eagen oer it fjild gean litte, sit it jin wolris wat tsjin”.

“Wy begjinne ús hjir thús to fielen”, zo vervolgde de heer Plat in zijn betoog. Hij zelf zou zich ook het liefst definitief in de polder willen vestigen, maar meende daarvoor niet meer in aanmerking te komen daar hij al over de vijftig was.

De geest van het nieuwe land had al veel Friezen volkomen te pakken. Dingen die ze thuis niet in hun hoofd zouden halen, omdat ze de spotlust van het dorp zouden opwekken, konden in de polder wel.

Toen de pootaardappelen het voorjaar van 1952 de grond in moesten, werd al met het werk begonnen terwijl het nog stik donker was. De koplampen van de auto’s verlichten de akkers. Het bewerken van het land met de woelegge gebeurde ook al ‘s nachts want een dag winst met het poten kon heel wat betekenen. Een combinatie van gardeniers die een week eerder dan de anderen haar aardappelen in de grond hadden konden, gelet op de weersomstandigheden, zeker een zeshonderd gulden de hectare extra opbrengen.

Levertraan

2012-01-22T08:42:00.000Z

Wintertijd betekende vroeger, dat de fles met levertraan uit de kast werd gehaald. Als ik terugdenk aan die lepel van die gelige olie voor het slapen gaan, dan lopen bij deze vijftiger nog de rillingen over de rug. Bah . . ., vreselijk, die smaak die je nooit meer zult vergeten. En velen van u zullen dit kunnen beamen.

Onze ouders wisten kennelijk ook wel dat het een vieze, weeë smaak was want de meeste kinderen kregen na deze ‘kindermishandeling’ een snoepje, pepermuntje of een koekje om de traansmaak enigszins te neutraliseren.
Het verhaal was vroeger dat het goed voor de lichamelijke weerstand was. Teksten uit reclame advertenties luiden als volgt: ‘Er worden hogere eisen gesteld aan uw kinderen wanneer zij de lagere school verlaten en naar een middelbare school gaan: een grotere geestelijke inspanning en een sterker concentratievermogen. Ook het zo beruchte huiswerk speelt een belangrijke rol en er blijft maar weinig tijd over om in de buitenlucht te zijn. U zult maatregelen moeten nemen om uw kinderen lichamelijk en geestelijk op peil te houden. Hier schiet onze gewone voedsel te kort, vooral in de wintermaanden wanneer er weinig zon is. Slechts één middel helpt afdoende . . . ‘.

Ja, en dat was die beruchte levertraan.
Er wordt aangenomen dat levertraan een bloedverdunnende werking kan hebben, het risico op ontstekingen (zoals de ziekte van Crohn, artritis, psoriasis) kan verminderen en de kans op hartaandoeningen verkleint. Een oude visser vertelde eens dat hij door spierreuma zo goed als invalide is. Niets hielp. Ergens had hij nog een hoeveelheid levertraan liggen en gebruikte dat zes weken lang. Zijn bloedbezinksel daalde van 70 naar 30 en de pijn in vingers en schouders verdween. Levertraan voorkomt dat het bloed gaat stollen. Het is ook nuttig voor de behandeling van reuma en andere pijnlijke aandoeningen. Zo dom was die visser dus niet. De stoffen in levertraan verlagen eveneens de bloeddruk.

De levertraan raakte in de jaren zeventig van de vorige eeuw uit de gratie omdat men dacht dat het uit de beschermde walvis werd gewonnen. Het werd echter uit kabeljauw gehaald. De beroemdste levertraan was die van Samuel Draisma van Valkenburg. Draisma opende in 1869 zijn levertraanfabriekje in de Doelstraat in Leeuwarden. De zaken gingen goed. Decennialang was Draisma van Valkenburg marktleider in Nederland. De fabriek sloot in 1974 haar deuren. Volgens mij herkennen de meeste lezers onder u nog de bekende fles met daarop die zwarte bootjes.

Zo rond de jaren 1900 was deze levertraan in Barradeel verkrijgbaar bij L. Heukels in Minnertsga, in Tzummarum bij E. Zijlstra en R.J. Elzinga, in Oosterbierum bij M. Sietsma en in Sexbierum bij de wed. C.C. Knoll, in Pietersbierum bij J.S. Hibma en tot slot in Wijnaldum bij IJ. De Boer. Dus zijn er in de loop der jaren heel veel Barradeelsters met dit gelige goedje groot gebracht.

Ik laat het hierbij; genoeg over levertraan . . . alleen die smaak al!

Jeugd vernielde leegstaande woningen

2012-01-22T07:10:00.000Z

Bron: Leeuwarder Courant 23 mei 1959

In de kleibouwstreek van Friesland staan huizen leeg. Meeste oude huizen, eenkamerwoningen, die midden in het veld staan, vertrokken van alle moderne comfort, zoals waterleiding en elektrisch licht. Er zijn dan ook praktisch geen gegadigden voor te vinden, ook al is de huur bijzonder laag. De huizen – of liever huisjes – zijn degelijk gebouwd, maar vaal veel te klein en te ver afgelegen voor de moderne mens, staan daar maar leeg, vaak te goed om afgebroken te worden.

Een kamer in één van de huizen, die aan de vernielzicht van de jeugd blootstaat. Behang, planken en scherven liggen over de vloer. Toch wordt er op deze manier aan de afbraak van de huizen gewerkt, want ze kunnen nog zo ver weg staan, de jeugd weet ze te vinden en maakt grif een begin met de sloop. Ruiten worden kapot geslagen, het behang wordt met linnen en al van de muur getrokken, planken worden uit de bedsteden gesloopt, kort om de vernielzucht viert hoogtij in deze afgelegen, leegstaande huizen.

‘Er moet toch wat aan te doen zijn’, aldus de eigenaar van een paar van zulke huizen aan de Krommeleane en in Dirksjesbuurt, de heer Johannes Hannema te Minnertsga, een dikke zeventiger, ‘de jeugd van tegenwoordig is toch niet waardeloos. Ergens hebben de jongeren toch wel een greintje respect voor het eigendom van anderen’. Misschien ligt het er aan, dat in Minnertsga, zoals in zovele plaatsen, niet genoeg ruimte is voor de jeugd om zijn energie uit te leven. Toch . . . . . ook in Minnertsga zijn er sportverenigingen, waarin de jongens en meisjes hun levenslust kunnen uiten.

Wat zou er aan te doen zijn? De heer Hannema is van mening, dat de jeugd bezig gehouden moet worden. Er moet iets voor hen gedaan worden, bijvoorbeeld het geven van filmavonden, het houden van excursies naar tentoonstellingen, of alleen maar het veld in. Op die manier zou de jongeren misschien iets van waardering voor de natuur, voor de kunst of voor het eigendom van anderen bijgebracht kunnen worden.

Wie dit zou moeten doen, is een moeilijke vraag, want evenals in vele andere plaatsen kent Minnertsga de verscheidenheid van levensbeschouwingen, die een goede samenwerking vaak in de weg staat. Misschien is het iets voor de onderwijzers in Minnertsga en in andere plaatsen om er gezamenlijk iets aan te doen.

Johannes Hannema

Gezondheid in de winter (jaren '50 vorige eeuw)

2012-01-21T12:24:00.000Z

Slecht geventileerde en vochtige woningen, onwetendheid over vitamines en goede voeding waren reden dat het vroeger, vooral in de winter, niet goed ging met de gezondheid. En natuurlijk ook het roken deed je niet goed. Iedereen rookte mee in de kamer. Baby’s, kinderen, ouders, pake’s en beppe’s, allemaal gehuld in hetzelfde blauwe rookgordijn. Een wekker was niet nodig, je hoorde wel als de heer des huizes scheurend en blaffend opstond. Om de keelpijn, en het hoesten te bestrijden waren er vele middeltjes in de handel. Maar om je preventief te wapenen tegen het onheil, kreeg je iedere avond voor het slapengaan een lepel van die ‘heerlijke’ levertraan en dan zonder tanden te poetsen naar bed.

Omstreeks 1900 was dit product onder andere verkrijgbaar bij de volgende middenstanders in Barradeel: Minnertsga bij L. Heukels, Oosterbierum bij M. Sietsma, Sexbierum bij wed. C.C. Knoll en in Wijnaldum bij IJ. de Boer.

Maar naast levertraan waren er ook andere middeltjes die gebruikt werden en afdoende moesten zijn bij verkoudheid. Bijvoorbeeld Gomballen die een ‘veelzijdige werking’ hadden bij mond- en keelaandoeningen. Dampo had hoestbonbons in de handel, maar ook een zalf die je moeder voor de nachtrust op je borst smeerde. De tranen sprongen je dan meteen in de ogen van dat sterke spul en je snakte naar adem.

Vader zeepte zijn gezicht in met de scheerkwast, moeder nam de Lux toiletzeep ter hand. Of al je klasgenootjes zich elke ochtend wasten was zeer de vraag, als je op de lucht afging. Ook andere tekenen leken soms op een wat gebrekkige persoonlijke hygiëne te wijzen. Bijvoorbeeld als een klasgenootje – die met die groene tanden – met gymles na zijn klompen ook zijn sokken uittrok en je eigenlijk geen enkel verschil zag.

Meinardswei 30

2012-01-21T12:03:00.000Z

Op oude fotokaarten is duidelijk te zien dat het pand in 1913 nog een café is en dat de uitstraling van het pand in 1916 veranderd is in een winkel. In deze tussenliggende 3 jaar hebben Bernardus Winsemius en zijn vrouw Antje Jacobs Bouma het pand overgenomen en zijn zij een winkel begonnen in kruidenierswaren en manufacturen. Bernardus was venter van beroep en Antje was voor haar huwelijk al ‘winkeliersche’. Bernardus overleed in oktober 1922 daarna werd de zaak voortgezet onder de naam ‘Wed. B. Winsemius’. Later is deze naam gewijzigd in de firma P. B. Winsemius.

Antje en Bernardus Winsemius voor de winkel

Begin jaren 1950 stond een heel klein artikeltje in de krant dat de dorpswinkel als volgt omschreef: ‘Een voorbeeld van een degelijke dorpswinkel die reeds 40 jaren lang in ‘t centrum van Minnertsga is gevestigd als manufacturenhandel, drogist en kruidenierswaren. Een goede bediening deed hier de clientèle steeds toenemen, zoodat men ver in de omgeving thans zijn klanten met een eigen auto kan bedienen’.

In 1950 heeft Bouwe de With het pand gekocht. Bouwe was eerst in dienst bij Ale Hiddema die op de Tsjillen een fietsenhandel had en vanuit dat pand ook de draadomroep verzorgde voor het dorp. Toen de draadomroep een onderdeel van de toenmalige PTT werd, mocht Ale Hiddema de uitzending niet meer verzorgen en was Bouwe de aangewezen man. Aan het Oosteinde 425f (Hermanawei) begon Bouwe een handel voor zich zelf en verzorgde van daaruit de draadomroep. In 1950 ging hij verhuizen naar de Meinardswei en opende daar een nieuwe winkel en handelde o.a. in radio’s, lampen, schemerlampen, Witte Kat batterijen, wasmachines, en later ook televisies. In de begin jaren zestig van de vorige eeuw was hij regelmatig op daken te zien waarop hij televisieantennes aan de schoorstenen bevestigde. De televisie deed toen bij het grote publiek zijn intrede.

In het begin van de jaren zeventig van de vorige eeuw werden de woningen, die haaks op het pand aan de Hegebuorren stonden, afgebroken en is ook de oude schuur die er achter stond met de grond gelijk gemaakt. Met de vrijgekomen ruimte wist men eerst geen raad. Men was het er niet over eens of het nu een groenvoorzienig moest worden of een parkeerterrein. Enkele jaren later zijn ook de woningen tussen het pand van Bouwe de With en het Hervormd gebouw afgebroken.

In 1979 begon het voor Bouwe de With spannend te worden want ook zijn pand stond kennelijk op de nominatie om gesloopt te worden. Bouwe de With had, nadat hij zijn zaak had beëindigd, plannen om het pand in oude stijl terug te brengen om zo afbraak te voorkomen. Er zou een handtekeningenactie worden gehouden maar dat is er nooit van gekomen. Desondanks is het pand toch blijven bestaan en is het in 1994 door de erfgenamen van De With verkocht.

Toanderke fiskje

2012-01-21T08:08:00.000Z

Publicatie uit 'Ald Barradiel' van de Oudheidkundige Vereniging Barradeel (juni 2010)

Tot nu toe laat het warme weer het afweten; de wind zit voortdurend in de verkeerde hoek én het lijkt wel of die daar vastgevroren zit. Laten we hopen dat juni een warmer weertype met zich meebrengt. Ik kreeg ‘mooi weer gevoelens’ bij het doorbladeren van mijn verzameling dorpsgezichten. Op de foto zijn allemaal jonge hengelaars druk in de weer om ‘toarnderkes te fiskjen’.

Stijf op de kant zitten ze met een stok-met-een-touwtje te wachten tot ze beet krijgen. Wat is dat prachtig, zo gewaagd op op de rand te zitten. Gelukkig was er een oudere persoon die een oogje in zeil hield. Of het wat ‘bite’ wilde spreekt niet uit de foto, maar in de regel was het met dit soort van activiteiten dat het optimisme hoger stond dan het geduld bij de jeugd.

Zelf heb ik dit dorpsbeeld met havenkom niet meer gekend. Net voordat ik het levenslicht zag is de havenkom gedempt. ‘Ús mem’ vertelde mij eens dat, toen ik mij aandiende, dat de ziekenhuisauto (zo werd die toen genoemd) door het zand moest rijden om bij de woning te komen. Mijn ouders woonden toen aan de Meinardswei aan de noordkant van de kerk.

In mijn geboortejaar werd de eerste file in Nederland ook een feit. Deze file stond op Eerste pinksterdag, 29 mei, vlakbij Utrecht. Vele Nederlanders die toen in het bezit waren van een auto, waren het pinksterweekend er op uitgetrokken en dat kon de rotonde bij Utrecht niet aan. Mensen die niet in het bezit waren van zo’n prachtig vervoermiddel, genoten langs de kant van de weg van de lange rij auto’s.

Enkele jaren later, toen wij groot genoeg waren om alleen de straat op te gaan, genoten wij ook van de auto’s. Dat waren de auto’s die bij ons door het dorp reden. Op zondagmiddag gingen wij gewapend met een schoolschrift en een potlood naar de ‘buorren’ om daar kentekens van auto’s te noteren. Wij hadden net lezen en schrijven geleerd, dus een en ander moest ook in de praktijk worden gebracht.
Maar ook het optimisme ging bij ons boven het geduld, want zoveel auto’s kwamen er toen nog niet door het dorp.

GB

Flapbrug voor de Hervormde pastorie

2012-01-21T07:51:00.000Z

In 1905 lag over de opvaart - vlak voor de toenmalige Hervormde pastorie - een flapbrug. Deze vaart was een vaarweg voor pramen die vracht vervoerden van en naar de havenkom midden in het dorp.

Op het moment dat deze foto is gemaakt, loopt Grytsje over de brug met het juk op haar schouders. Aan het juk hingen grote korven met brood en andere producten van de bakker die zij uitventte in de weide omgeving van Minnertsga. Op deze verdiende zij een schamel inkomen.

Na 1905 is de oude brug in verval geraakt en kwam er een uit twee delen bestaande battinge te liggen met maar één leuning. Na een herindeling van deze 'kruising' van waterwegen is ook de battinge komen te vervallen en moest men gebruik maken van de brug die in de Ferniawei lag.

De brug of tille in de Ferniawei werd wel "Brokyn" genoemt, mogelijk dat deze naam is afgeleid van 't dok yn want onder de tille door kwam men in het dok terecht. Het Dok lag naast de spoorweg waar men met pramen en snikken de groente en aardappelen kon aanvoeren die bestemd waren voor de veiling.

De tille-brug was eerst een brug met smeedijzeren leuningen, later is de brug vervangen door een betonnen brug, zoals er ook èèn lag over de Minnertsgaastervaart in de Bosdyk, wat nu de Tilledyk is.

Voordat het prachtige huis bij de brug Hervormde pastorie werd, woonde de familie Anema er. Achter de pastorie stonden onder andere appelbomen met hele lekkere appels. De pastorie is na het vertrek van dominee Oost verbouwd tot een gezinsvervangend tehuis dat 'Hermanahiem' werd genoemd.

Reclame foto ZPC

2012-01-19T18:51:00.000Z

In 2011, in het januarinummer van Ald Barradiel - de nieuwsbrief van de Oudheidkundige Vereniging Barradeel - en in de lokale kranten, stond toen onderstaande foto afgedrukt.

Het schip dat hier in de havenkom ligt was De Twee Gebroeders van J. Tichelaar. De eerste gedachte was dat het hier een reclame foto betrof van de toenmalige ZPC. In het schip worden poters geladen voor vervoer naar elders.

Na de publicaties in in Ald Barradiel en de lokale kranten kwam er een reactie van Roelof Varkevisser die bij de HZPC werkt in Joure. Hij stuurde het 'zusje' van deze foto die bij de HZPC in het archief zit.

Die foto geeft duidelijk weer dat het schip van Tichelaar was uit Sneek. De man rechts op de foto (zie hier onder) met pet moet controleur F. Schat zijn. Misschien zijn er nog lezers van dit blog die nog andere namen weten.

Graag uw reactie als u meer informatie weet over deze foto's.

Beppe Ooievaar

2012-01-18T18:43:00.000Z

In 1959 vierde ‘beppe Ooievaar’ haar negentigste verjaardag in Minnertsga. De toenmalige weduwe Lolkje Douma-Faber en oud-baakster stond in de omgeving bekend als ‘beppe Ooievaar’.

Bij nacht en ontij stond zij klaar en heeft in haar carrière tussen de tweehonderd en driehonderd ‘lytse poppen’ gebakerd. Beppe Ooievaar’ is bepaald niet uit weelde baker geworden en evenmin was het haar roeping. Het was bittere noodzaak om de schamele verdiensten van haar man wat aan te vullen. ‘Als er één armoede heeft gekend, ben ik het wel’, vertelde zij toen aan een journalist van de Leeuwarder Courant. ‘Ik heb zelf zes kinderen het is meer dan één keer voorgekomen dat zij met de honger in de hals naar bed gingen. En de paar centen die de kinderen met nieuwjaarswensen ophaalden, heb ik vaak moeten gebruiken om klompjes te kopen’. Maar al die zorgen, hebben ‘beppe Ooievaar’ nimmer klein gekregen. Zij heeft ze moedig en ook met een grote blijmoedigheid gedragen. Zij had haar onverwoestbaar opgewekte humeur mee of zoals zij zelf zei: ‘Ik haw nea in grynder west en dat wurd ik ek nea’.

Lolkje Faber was een vrouw die wist van aanpakken. Na haar trouwen –zij was toen 21 jaar – heeft zij eerst vijftien jaar lang met de ‘bôlekoer’ gelopen om wat bij te verdienen. Pas op haar 35ste jaar is zij begonnen met het bakeren. Dat was in Firdgum, waar zij twee jaar heeft gewoond. Haar buurvrouw moest in de kraam en dokter Piebenga vond het prima dat Lolkje haar zou bakeren. Haar eerste kind was Wiebe Groeneveld geboren op 24 maart 1905 en die later in 1929 trouwde met Baukje Waardenburg. Na Wiebe zijn er nog vele ‘lytse poppen’ door haar gebakerd, maar hoeveel dat precies zijn geweest heeft Lolkje niet opgeschreven. Dat kon zij ook niet, want schrijven heeft zij in die paar jaar dat zij naar school is geweest, nauwelijks geleerd. ‘Mar rekkenje kin ik as de bêste. Ut de holle.’, zo vertelde zij.

‘Beppe Ooievaar’ had overigens ook geen papierengeheugen nodig, want haar eigen geheugen was ook op haar bijna 90ste verjaardag nog steeds ijzersterk. Van ieder ‘lyts popke’ die zij de eerste luier had omgedaan, wist zij nog haarfijn naam en geboorte datum te noemen. De laatste van de reeks bakerkinderen was haar kleinzoon Izaak Tichelaar en zij was toen al enkele jaren de tachtig gepasseerd. Lolkje is opgehouden met bakeren omdat haar ene been niet zo goed meer meewerkte en dat vond zij toen erg jammer: ‘Hwant nou is der mei it bakerjen jild te fertsjinjen. Ik ha nea mear hân as in daelder deis, mar faak krige ik mar in kwartsje. En soms haw ik it ek wol fergees dien, as in earme stumper it net betelje koe’. Maar zij was verontwaardigd over diegenen die wel konden betalen maar dat niet deden. ‘Hja soene it jild wol efkes bringe. Ja bringe! Noait bringe!’.

‘Beppe Ooievaar’ woonde de laatste jaren van haar leven in een huisje van de diaconie op de Rispinge in Minnertsga, rustig genietend van haar ouderdomspensioen. ‘Dizze wike kin ik wer in moai protsje jild ophelje’, vertelde zij glunderend de journalist van de krant. Deze journalist schreef verder nog dat hij of zij eerst voor de dichtedeur kwam om het interview af te nemen, want Lolkje was op verjaardagsvisite bij de vrouw van Romke Wijngaarden.

Bron: Leeuwarder Courant